Fdzfgy

Vepsisk er eit språk som høyrer til den austersjøfinske språkgreina av den uralske språkfamilien. Ved folketeljinga i Russland i 2010 vart vepsisk snakka av ca. 3 610 menneske på sør- og austsida av Onega, av eit folketal på 5 940 vepsarar.

Dialektar |

Vepsisk blir delt inn i tre dialektar, nord- midt- og vestvepsisk:

• nordvepsisk


• midtvepsisk
  
  
  
  • austleg midtvepsisk
  
  
  • Ojatti
  
  
  • Šimjärvi-Päžare
  
  
  • Suda-joki
  
  
  • sørvestleg midtvepsisk
  
  
  
  


• sørvepsisk

Karakteristiske drag |

Det er relativt små dialektskilnader, og talarar frå dei ulike dialektområda forstår kvarandre relativt godt. Den dialekten som skil seg mest ut er nordvepsisk. Lyden j i byrjinga av ord er endra til palatal d, t.d. ďäŕv «sjø» (fi. 'järvi') og ďoob «(han/ho) drikk» (fi. 'juo'). Likvidane l, n, r er palatalisert, t.d. poigaĺe «til guten» (fi. 'pojalle'). I nordvepsisk har dei lange vokalane uu og ii halde seg, t.d. puu «tre» og hiiŕ «mus», mens yy har blitt diftongisert til [yu], t.d. püu 'pyy'. I andre dialektar er alle dei høge lange vokalane diftongisert, så vi har puo og hieŕ.

Grammatikk |

Vepsisk har 24 kasus, dvs. ca. 10 fleire enn i dei andre austersjøfinske språka. Dei fleste nye kasusa er oppstått etter grammatikalisering av tidlegare postposisjonar.

Språkhistorie |

Indre språkhistorie |

Samanlikna med dei andre austersjøfinske språka har vepsisk ein relativt konservativ lydhistorie.

Innanfor morfologien har det derimot skjedd ein del nylagingar.

Ytre språkhistorie |

Språka til folkeslaga som vart vurdert som «upålitelege» etter andre verdskrigen mista alle rettane sine i Sovjetunionen. Eitt av desse språka var vepsisk (sannsynlegvis fordi vepsarane (i lag med kolasamane) vart vurdert som for gode vener av finnane). Det vepsiske kyrilliske skriftspråket vart dermed ikkje tatt i bruk att etter krigen.

Litteratur |

Vepsiskspråkleg litteratur |

• Arapovic, Borislav: Lapsiden biblii. Stokgol'm Helsinki: Biblijan kändmizen institut, 1996. ISBN 91-88794-11-3.


• Kottina, Anna: Meiden sana : lugendkirj augotizskolan täht. Karjala, Petroskoi: Periodika, 1998. ISBN 5-88170-016-3.


• Nieminen, Markku (toim.): Kodima, Vepsänma. Kuhmo: Juminkeko, 2003. ISBN 952-5385-16-7.


• Zaiceva, Nina: Abekirj. Karjala, Petroskoi, 1991. ISBN 5-7545-0460-8.


• Zaiceva, Nina: Icemoi lugemist : vepsiskn kelen lugendkirj 3.–4. klassale. Karjala, Petroskoi, 1994. ISBN 5-7545-0658-9.

Språkvitskapleg litteratur |

• Kalima, Jalo: Vepsän sanastoa (Eripainos Virittäjästä n:o 1-3). Helsinki, 1927.


• Lönnrot, Elias: Om det nord-tschudiska språket (Elias Lönnrotin väitöskirja vepsän kielestä vuodelta 1853). Kuhmo, Juminkeko, 2002. ISBN 952-5385-10-8.


• Wiik, Kalevi: Vepsän vokaalisointu. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1989. ISBN 951-717-564-7.


• Zaitseva, Maria: Vepsän kielen lauseoppia. Helsinki: Suomalais-ugrilainen seura, 2001. ISBN 952-5150-61-5.

Bakgrunnsstoff |

• 
  Wikipedia på vepsisk
  

• Vepsän Seura


• 
  Vepsäläiset ja vepsän kieli - Nina Zaitseva


• Vepsisk-finsk ordbok


• Vepsisk-finsk-estisk e-ordbok

Denne språkartikkelen som har med Russland å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.